Υπάρχουν δύο τύποι μπλε φεγγαριών, αλλά κανένας τους δεν έχει σχέση με το χρώμα. Αντίθετα, το μπλε φεγγάρι έχει να κάνει με τον τρόπο που μετράμε τον χρόνο και τους σεληνιακούς κύκλους.
Ο παραδοσιακός ορισμός του μπλε φεγγαριού είναι το λεγόμενο «εποχικό» μπλε φεγγάρι και αναφέρεται στην τρίτη πανσέληνο μιας εποχής που έχει συνολικά τέσσερις πανσελήνους. Ο δεύτερος ορισμός, που προέκυψε αργότερα από παρερμηνεία του αρχικού, είναι το «μηνιαίο» μπλε φεγγάρι και αναφέρεται στη δεύτερη πανσέληνο μέσα στον ίδιο ημερολογιακό μήνα. Σήμερα, ο μηνιαίος ορισμός θεωρείται αποδεκτός ως εναλλακτικός. Και η πανσέληνος που θα δούμε στις 31 Μαΐου 2026 θα είναι ένα τέτοιο, μηνιαίο μπλε φεγγάρι. Όσον αφορά το επόμενο εποχικό μπλε φεγγάρι, αναμένεται στις 21 Αυγούστου 2032.
Εξηγώντας το μπλε φεγγάρι
Η Σελήνη ολοκληρώνει τον κύκλο των φάσεών της σε περίπου 29,5 ημέρες. Έτσι, μέσα σε ένα έτος συνήθως παρατηρούμε 12 πανσελήνους, καθεμία από τις οποίες σε πολλές κουλτούρες έχει το δικό της όνομα. Ωστόσο, 12 σεληνιακοί κύκλοι αντιστοιχούν σε περίπου 354 ημέρες, λιγότερες από τις 365 του ημερολογιακού έτους. Αυτό σημαίνει ότι περίπου κάθε δυόμισι χρόνια εμφανίζεται μια 13η πανσέληνος μέσα στο ίδιο έτος, η οποία δεν ακολουθεί το καθιερωμένο σύστημα ονοματοδοσίας και αναφέρεται ως μπλε φεγγάρι.
Παρότι οι αγγλόφωνοι έχουν τη φράση «once in a blue moon» για να αναφερθούν σε κάτι που συμβαίνει σπάνια, το φαινόμενο εμφανίζεται αρκετά τακτικά από αστρονομική άποψη: περίπου κάθε δύο με τρία χρόνια. Λόγω της διάρκειας των σεληνιακών κύκλων, ο Φεβρουάριος δεν μπορεί ποτέ να «φιλοξενήσει» ποτέ μηνιαίο μπλε φεγγάρι, καθώς έχει μόνο 28 ημέρες – ή 29 στα δίσεκτα έτη. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, ο Φεβρουάριος μπορεί να μην έχει καθόλου πανσέληνο, ένα φαινόμενο που είναι γνωστό ως «μαύρο φεγγάρι».
Όταν το φεγγάρι γίνεται όντως μπλε
Υπάρχει, τέλος, και η κυριολεκτική εκδοχή του μπλε χρώματος, αν και πρόκειται για εξαιρετικά σπάνιο φαινόμενο. Το 1883, μετά την έκρηξη του ηφαιστείου Κρακατόα στην Ινδονησία, τεράστιες ποσότητες στάχτης εκτοξεύθηκαν σε ύψος έως και 80 χιλιομέτρων στην ατμόσφαιρα. Τα πολύ μικρά σωματίδια λειτούργησαν σαν φίλτρο, διαχέοντας το κόκκινο φως και δίνοντας στη Σελήνη μια χαρακτηριστική γαλαζοπράσινη απόχρωση. Παρόμοια φαινόμενα έχουν παρατηρηθεί και μετά άλλες μεγάλες ηφαιστειακές εκρήξεις, όπως του Ελ Τσιτσόν στο Μεξικό το 1983, του Όρους της Αγίας Ελένης το 1980 και του Πινατούμπο το 1991.
