Politico: Οι ΗΠΑ πιέζουν τη συμμαχία στο ΝΑΤΟ να «γυρίσει την πλάτη» στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο

Όπως αποκαλύπτει το Politico, στη διάρκεια μιας κεκλεισμένων θυρών συνάντηση των 32 πρεσβευτών του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες στα μέσα Ιουλίου, ο απεσταλμένος των ΗΠΑ Μάθιου Γουίτακερ ζήτησε από τις χώρες του ΝΑΤΟ «βοήθεια» για την αποσύνθεση του διεθνούς οργανισμού και τις προέτρεψε να αποχωρήσουν από το ιδρυτικό έγγραφο του ΔΠΔ, το Καταστατικό της Ρώμης, σύμφωνα με τρεις διπλωμάτες του ΝΑΤΟ, οι οποίοι θέλησαν να διατηρήσουν την ανωνυμία τους.

Ο Γουίτακερ ολοκλήρωσε την παρέμβασή του λέγοντας: «Θα παρακολουθούμε στενά ποιος τάσσεται στο πλευρό της Αμερικής», δήλωσαν οι τρεις διπλωμάτες.

Η πίεση προς τους συμμάχους να αποχωρήσουν από το δικαστήριο -υπό την ανησυχία των ΗΠΑ ότι οι δικοί τους αξιωματούχοι θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν διώξεις για εγκλήματα πολέμου- αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εκστρατείας της κυβέρνησης Τραμπ κατά των διεθνών θεσμών και κανόνων που θεωρούνται ότι περιορίζουν την ελευθερία δράσης των ΗΠΑ.

«Ας τερματίσουμε την παρωδία του ΔΠΔ μια για πάντα»

Ο Λευκός Οίκος έχει εδώ και καιρό κινηθεί προς την απόσυρση των ΗΠΑ από τη συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα, έχει αποσυρθεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, έχει τερματίσει τη συμμετοχή των ΗΠΑ στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ και έχει πιέσει εταιρείες να μποϊκοτάρουν τη διαστημική σύνοδο κορυφής αυτής της εβδομάδας στο Παρίσι, ενώ παράλληλα έχει ξεκινήσει μια σειρά εμπορικών πολέμων.

Παράλληλα με τις παροτρύνσεις του Γουίτακερ, η αμερικανική αποστολή έστειλε ένα έγγραφο στις αντιπροσωπείες του ΝΑΤΟ λέγοντάς τους: «Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα διαλύσουν συστηματικά τις δυνατότητες του ΔΠΔ… σας ζητάμε κατηγορηματικά να λάβετε αμέσως μέτρα για να αποσυρθείτε», σύμφωνα με λεπτομέρειες του εγγράφου που κοινοποιήθηκε στο Politico.

Άσκησε ακόμη πίεση προς τους συμμάχους του να «εξετάσουν την απειλή» του ΔΠΔ για τις χώρες τους, να «καταδικάσουν δημόσια» την «υπερβολή» του και να «παύσουν… αμέσως» οποιαδήποτε υλική υποστήριξη προς το δικαστήριο. «Ας τερματίσουμε την παρωδία του ΔΠΔ μια για πάντα», αναφέρει. Αν και το ΝΑΤΟ δεν έχει υπογράψει το δικαστήριο, όλα τα μέλη της συμμαχίας εκτός από την Τουρκία και τις ΗΠΑ ανήκουν εκεί.

Η αρχή έγινε από τον Ρούμπιο

Η πίεση κατά του ΔΠΔ ξεκίνησε αυτό το καλοκαίρι από τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος κατηγόρησε το δικαστήριο ότι παραβιάζει την κυριαρχία των ΗΠΑ.

«Το ΔΠΔ και οι φίλοι του διεξάγουν πόλεμο εναντίον της χώρας μας όχι με σφαίρες ή πυραύλους, αλλά με νόμους, σύμφωνα και τη δύναμη του λεγόμενου διεθνούς δικαίου», δήλωσε ο Ρούμπιο στις 13 Ιουλίου. «Αν πιστεύουν ότι μπορούν να μας στερήσουν την κυριαρχία μας, θα τους διδάξουμε την πλήρη έννοια της αμερικανικής αποφασιστικότητας».

Σε «τεντωμένο σχοινί» η συμμαχία

Η εκστρατεία έρχεται σε μια λεπτή στιγμή για το ΝΑΤΟ. Η συμμαχία έχει δεχθεί έντονες πιέσεις αφότου πολλές ευρωπαϊκές χώρες αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στον πόλεμο των ΗΠΑ στο Ιράν, προκαλώντας την οργή του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Νωρίτερα φέτος, η Ουάσινγκτον έφερε επίσης τη συμμαχία στο χείλος της κατάρρευσης μετά τις απειλές του Τραμπ να προσαρτήσει τη Γροιλανδία, μια αυτοδιοικούμενη περιοχή του μέλους του ΝΑΤΟ, της Δανίας.

Η συμμαχία κατάφερε σε μεγάλο βαθμό να καλύψει αυτές τις «ρωγμές» στην ετήσια συνάντηση των ηγετών της στην Άγκυρα τον Ιούλιο – αλλά νέες εντάσεις προέκυψαν μέσα σε λίγες μέρες με το αίτημα να αποχωρήσει από το δικαστήριο.

Τα σχόλια ήταν «αρκετά σοκαριστικά», δήλωσε ένας από τους διπλωμάτες του ΝΑΤΟ. Ήταν «απογοητευτικό», πρόσθεσε ο δεύτερος διπλωμάτης.

Απαντώντας στις παρατηρήσεις του Γουίτακερ, οι οποίες τέθηκαν ως σημείο στην ημερήσια διάταξη μιας κατά τα άλλα τακτικής συνάντησης, η Γαλλία και η Ολλανδία υπερασπίστηκαν το ΔΠΔ και έδειξαν την αντίθεσή τους στην κίνηση, ανέφεραν οι διπλωμάτες.

Η αντιπροσωπεία των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό. Η γαλλική αντιπροσωπεία αρνήθηκε να σχολιάσει, αλλά σημείωσε «την ακλόνητη υποστήριξη της Γαλλίας στο ΔΠΔ». Η ολλανδική αντιπροσωπεία αναφέρθηκε σε σχόλια του υπουργού Εξωτερικών της χώρας, Τομ Μπέρεντσεν, ο οποίος δήλωσε ότι η Ολλανδία υποστηρίζει «πλήρως» το ΔΠΔ.

Αμερικανική πίεση και σε διμερές επίπεδο

Αμερικανοί απεσταλμένοι έχουν επίσης θέσει το ζήτημα σε διμερές επίπεδο με ευρωπαϊκές χώρες, δήλωσαν δύο από τους διπλωμάτες. Το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ έχει ορκιστεί «αυξανόμενο έλεγχο των εθνών που αρνούνται να απορρίψουν την ψευδή εξουσία του ΔΠΔ, ενώ βασίζονται στη βοήθεια των ΗΠΑ». Τον περασμένο μήνα, η Ουάσινγκτον επέβαλε κυρώσεις σε κορυφαίους αξιωματούχους του δικαστηρίου, συμπεριλαμβανομένης της προέδρου του ΔΠΔ, Τομόκο Ακάνε.

Ένας εκπρόσωπος του ΔΠΔ δήλωσε σε σχόλιά του: «Το Δικαστήριο παραμένει προσηλωμένο στην εκτέλεση της εντολής του αμερόληπτα, ανεξάρτητα και σύμφωνα με το Καταστατικό της Ρώμης, εκ μέρους των θυμάτων και προς το συμφέρον της δικαιοσύνης. Απέναντι στις προσπάθειες ματαίωσης του έργου του, το ΔΠΔ παραμένει σταθερό και ανθεκτικό».

Η εκστρατεία «ΝΑΤΟ 3.0»

Η εκστρατεία έρχεται στο πλαίσιο μιας προσπάθειας των ΗΠΑ – που ονομάστηκε ΝΑΤΟ 3.0 – να αναλάβουν η Ευρώπη και ο Καναδάς μεγαλύτερη ευθύνη για την άμυνά τους, επαναπροσδιορίζοντας παράλληλα την ιστορικά υπερμεγέθη συμβολή της Ουάσινγκτον στις δυνατότητες και τις δαπάνες της συμμαχίας.

Ένα ερωτηματολόγιο που στάλθηκε στις χώρες του ΝΑΤΟ τον περασμένο μήνα, το οποίο ζητούσε τις απόψεις τους για την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένης της Μέσης Ανατολής, θεωρήθηκε από ορισμένους ως μια προσπάθεια να τις ευθυγραμμίσουν με αντάλλαγμα την προστασία των ΗΠΑ.

Είναι απίθανο η Ουάσινγκτον να επιδίωκε να εξαναγκάσει με παρόμοιο τρόπο τους συμμάχους με το αίτημά της για το ΔΠΔ, δεδομένου ότι τέθηκε ως δευτερεύον ζήτημα σε μια ευρύτερη συζήτηση, δήλωσαν οι δύο διπλωμάτες του ΝΑΤΟ. Αναγνώρισαν ότι η έγερση του ζητήματος εντός του ΝΑΤΟ είναι πολύ πιο ευαίσθητη από ό,τι σε άλλα διπλωματικά περιβάλλοντα, λόγω του ότι οι ΗΠΑ είναι ο de facto ηγέτης της συμμαχίας.

Η σχέση ΔΠΔ – ΗΠΑ… εν συντομία

Το ΔΠΔ ιδρύθηκε το 2002 για να διώξει άτομα που κατηγορούνται για τα πιο σοβαρά διεθνή εγκλήματα, συμπεριλαμβανομένης της γενοκτονίας και των εγκλημάτων πολέμου.

Το ΔΠΔ διερεύνησε τελευταία φορά κατηγορίες εναντίον Αμερικανών αξιωματούχων το 2020, όταν ξεκίνησε έρευνα για φερόμενα εγκλήματα πολέμου από Αμερικανούς στρατιώτες στο Αφγανιστάν — πριν την υποβαθμίσει την επόμενη χρονιά.

Ωστόσο, έκτοτε έχει αντιμετωπίσει εκκλήσεις να διερευνήσει αμερικανικές επιθέσεις εναντίον σκαφών στην Καραϊβική που σχετίζονται με ναρκωτικά.