Ο χρυσός δεν «λάμπει» πάντα – Γιατί κατρακύλησε σχεδόν 30% μέσα σε πέντε μήνες

Η απότομη πτώση της τιμής του χρυσού κατά 29% από το ιστορικό υψηλό που κατέγραψε στα τέλη Ιανουαρίου υπενθυμίζει ότι, παρά τον διαχρονικό του ρόλο ως ασφαλές επενδυτικό καταφύγιο, το πολύτιμο μέταλλο δεν είναι απαλλαγμένο από έντονες διακυμάνσεις.

Η πορεία του τους τελευταίους μήνες δείχνει ότι ο χρυσός μπορεί να λειτουργεί ως μέσο προστασίας σε περιόδους αβεβαιότητας, ωστόσο παραμένει επένδυση που απαιτεί μακροπρόθεσμο ορίζοντα και αντοχή στις βραχυπρόθεσμες πιέσεις.

Από το ράλι στην απότομη διόρθωση

Η εντυπωσιακή άνοδος του χρυσού, από περίπου 2.000 δολάρια ανά ουγκιά τον Φεβρουάριο του 2024 στο υψηλό των 5.594 δολαρίων τον Ιανουάριο, ανακόπηκε απότομα μετά την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Την περασμένη Τετάρτη, η τιμή του πολύτιμου μετάλλου υποχώρησε κάτω από τα 4.000 δολάρια, επιβεβαιώνοντας τη στροφή της αγοράς και τη ρευστοποίηση κερδών μετά από μία περίοδο εκρηκτικής ανόδου.

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο χρυσός παραδοσιακά ενισχύεται σε περιόδους γεωπολιτικής έντασης και οικονομικής αβεβαιότητας. Αυτό συνέβη το 2024, στη διάρκεια του πολέμου του Ισραήλ κατά της Χαμάς, αλλά και το 2025, όταν ο εμπορικός πόλεμος του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ενίσχυσε τη ζήτηση για ασφαλή περιουσιακά στοιχεία.

Αυτή τη φορά, ωστόσο, η αγορά κινήθηκε διαφορετικά.

Πληθωρισμός, επιτόκια και πίεση στις τιμές

Η σημαντική πτώση του χρυσού αποδίδεται κυρίως στην ενίσχυση του πληθωρισμού, ο οποίος συνδέεται με την ενεργειακή κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος.

Η αύξηση των πληθωριστικών πιέσεων ενίσχυσε τις προσδοκίες ότι η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ και άλλες μεγάλες κεντρικές τράπεζες θα προχωρήσουν σε νέες αυξήσεις επιτοκίων.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, οι τίτλοι σταθερού εισοδήματος γίνονται πιο ελκυστικοί για τους επενδυτές, καθώς προσφέρουν αποδόσεις που ανταγωνίζονται τα μη τοκοφόρα περιουσιακά στοιχεία, όπως ο χρυσός.

Ήδη, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ανακοίνωσε τον Ιούνιο την αύξηση του επιτοκίου καταθέσεων στο 2,25% από 2%, επιβεβαιώνοντας τη στροφή της νομισματικής πολιτικής προς πιο περιοριστική κατεύθυνση.

Το ράλι των μετοχών και οι ρευστοποιήσεις κερδών

Πέρα από τα επιτόκια, αναλυτές εκτιμούν ότι η πτώση του χρυσού συνδέεται και με την ανάκαμψη των διεθνών χρηματιστηρίων.

Μετά το αρχικό σοκ που προκάλεσε ο πόλεμος, οι μετοχές κινήθηκαν εκ νέου ανοδικά, με αιχμή τον κλάδο της τεχνολογίας και τις προσδοκίες γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη.

Η στροφή μέρους των επενδυτών προς τις μετοχές περιόρισε τη ζήτηση για χρυσό, ενώ η κατοχύρωση κερδών από ιδιώτες επενδυτές που είχαν αγοράσει σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα φαίνεται ότι ενίσχυσε περαιτέρω την καθοδική πορεία.

Η ιστορία δείχνει μεγάλες περιόδους διόρθωσης

Η πορεία του χρυσού στο παρελθόν δείχνει ότι οι μεγάλες αυξήσεις συχνά ακολουθούνται από πολυετείς περιόδους υποχώρησης ή στασιμότητας.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περίοδος μετά το 1980, όταν η τιμή του είχε εκτιναχθεί στα 680 δολάρια ανά ουγκιά, στον απόηχο της δεύτερης πετρελαϊκής κρίσης. Ακολούθησαν δεκαετίες κατά τις οποίες ο χρυσός κινήθηκε σε αισθητά χαμηλότερα επίπεδα.

Μόνο μετά τη μεγάλη χρηματοπιστωτική κρίση, που ξεκίνησε στις ΗΠΑ το 2007, το πολύτιμο μέταλλο επέστρεψε σε υψηλότερες αποτιμήσεις, φτάνοντας πάνω από τα 1.860 δολάρια τον Σεπτέμβριο του 2011.

Στη συνέχεια, όμως, ακολούθησε νέα περίοδος υποχώρησης, έως ότου η πανδημία του κορονοϊού το 2020 οδήγησε την τιμή του ξανά πάνω από τα 2.000 δολάρια.

Εκροές από τα ETFs, σταθερή ζήτηση από τις κεντρικές τράπεζες

Τα επενδυτικά ταμεία σε χρυσό, τα γνωστά ETFs, αποτέλεσαν έναν από τους βασικούς μοχλούς της ανόδου των τιμών την τελευταία διετία. Το τελευταίο διάστημα, ωστόσο, καταγράφουν καθημερινές εκροές, συμβάλλοντας στην πτώση της τιμής.

Αντίθετα, οι κεντρικές τράπεζες συνεχίζουν να αγοράζουν χρυσό, ενισχύοντας τη θέση του στα συναλλαγματικά τους αποθέματα.

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Παγκόσμιου Συμβουλίου Χρυσού, οι κεντρικές τράπεζες παραμένουν θετικά διακείμενες απέναντι στο πολύτιμο μέταλλο, με το 45% να εκτιμά ότι η συμμετοχή του χρυσού στα αποθέματά τους θα αυξηθεί μέσα στους επόμενους 12 μήνες.

Γιατί οι κεντρικές τράπεζες επιμένουν στον χρυσό

Η προστασία έναντι του πληθωρισμού και η διαφοροποίηση των χαρτοφυλακίων παραμένουν οι βασικοί λόγοι για τους οποίους οι κεντρικές τράπεζες διακρατούν χρυσό.

Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η ανάγκη κάλυψης από γεωπολιτικούς κινδύνους, σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας.

Την ίδια ώρα, το 74% των κεντρικών τραπεζών που συμμετείχαν στην έρευνα εκτιμά ότι η διακράτηση στοιχείων ενεργητικού σε δολάρια θα μειωθεί, λιγότερο ή περισσότερο, μέσα στην επόμενη πενταετία.

Η τάση αυτή ενισχύει τη στρατηγική σημασία του χρυσού στα διεθνή αποθέματα, ακόμη και σε περιόδους κατά τις οποίες η τιμή του δέχεται ισχυρές πιέσεις στις αγορές.