Πώς το Ισραήλ ετοιμάζεται να «τελειώσει» τη Χεζμπολάχ: Το σχέδιο, το Ιράν και ο πόλεμος στον Λίβανο

Η λιβανέζικη κυβέρνηση, η οποία στη συμφωνία του Νοεμβρίου 2024 είχε δεσμευτεί να αφοπλίσει την υποστηριζόμενη από το Ιράν οργάνωση, δεν κατάφερνε να υλοποιήσει την υπόσχεσή της, ανέφεραν Ισραηλινοί αξιωματούχοι στο CNNi.

Κατά την εκτίμησή τους, είχε έρθει η στιγμή για μια νέα επιχείρηση που θα έβαζε οριστικό τέλος στην ικανότητα της Χεζμπολάχ να εκτοξεύει ρουκέτες προς ισραηλινές κοινότητες.

Οκτώ ημέρες μετά την έναρξη του νέου έτους, οι υπολογισμοί του Ισραήλ άλλαξαν δραματικά. Μαζικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις ξέσπασαν στο Ιράν και ξαφνικά ο βασικός υποστηρικτής της Χεζμπολάχ βρέθηκε στο επίκεντρο της κρίσης.

Η αντιμετώπιση του Ιράν έγινε η απόλυτη προτεραιότητα για τους Ισραηλινούς στρατιωτικούς σχεδιαστές, ιδιαίτερα καθώς απαιτούσε στενό συντονισμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες σε αυτό που θα εξελισσόταν σε μια μεγάλη κοινή στρατιωτική επιχείρηση.

Η «ευκαιρία» που περίμενε το Ισραήλ

Παρά τη μετατόπιση της προσοχής, τα σχέδια για νέα επίθεση κατά της Χεζμπολάχ παρέμειναν έτοιμα.

Στις 2 Μαρτίου, λιγότερο από 48 ώρες αφότου το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπέλυσαν συντονισμένα πλήγματα στο Ιράν, η Χεζμπολάχ εκτόξευσε έξι ρουκέτες προς το βόρειο Ισραήλ, δίνοντας στο Τελ Αβίβ την αφορμή που αναζητούσε.

«Η Χεζμπολάχ έπεσε σε μια στρατηγική ενέδρα», δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ο διοικητής της Βόρειας Διοίκησης του Ισραήλ, υποστράτηγος Ράφι Μίλο. Χαρακτήρισε την επίθεση της οργάνωσης – ως απάντηση στα ισραηλινά πλήγματα που σκότωσαν τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν Αλί Χαμενεΐ – «σοβαρό λάθος» και προειδοποίησε ότι οι επιθέσεις θα συνεχιστούν μέχρι η Χεζμπολάχ να δεχθεί «ισχυρό πλήγμα».

Το Ισραήλ εξαπέλυσε διαδοχικά κύματα επιδρομών σε ολόκληρο τον Λίβανο, υποστηρίζοντας ότι στοχεύει ανώτερα στελέχη της Χεζμπολάχ, υποδομές διοίκησης, αποθήκες όπλων, εκτοξευτές πυραύλων και στρατιωτικές εγκαταστάσεις εκπαίδευσης.

Οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF) εξέδωσαν δεκάδες προειδοποιήσεις εκκένωσης, αναγκάζοντας εκατοντάδες χιλιάδες Λιβανέζους πολίτες να μετακινηθούν βορειότερα, πέρα από τον ποταμό Λιτάνι. Το υπουργείο Υγείας του Λιβάνου ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι περισσότεροι από 680 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί.

Προέλαση ισραηλινών δυνάμεων στον νότιο Λίβανο

Το Ισραήλ είχε ήδη δημιουργήσει στρατιωτικό αποτύπωμα στον νότιο Λίβανο μετά την κατάπαυση του πυρός του Νοεμβρίου 2024, καταλαμβάνοντας πέντε στρατηγικά σημεία. Τις τελευταίες ημέρες, οι δυνάμεις του προχώρησαν περισσότερο από ένα χιλιόμετρο βαθύτερα στο λιβανέζικο έδαφος, χαρακτηρίζοντας την προέλαση «ζώνη προωθημένης άμυνας».

Ο πρόεδρος του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, καταδίκασε την ισραηλινή προέλαση, κατηγορώντας το Ισραήλ ότι δεν δείχνει «κανέναν σεβασμό στους νόμους του πολέμου ούτε στο διεθνές δίκαιο». Την ίδια στιγμή, κατηγόρησε τη Χεζμπολάχ ότι πρόδωσε τη χώρα και απαγόρευσε τις στρατιωτικές δραστηριότητές της.

Η Χεζμπολάχ θεωρούνταν κάποτε ένας από τους ισχυρότερους μη κρατικούς ένοπλους δρώντες στον κόσμο, λαμβάνοντας περίπου 1 δισ. δολάρια ετησίως από το Ιράν για δύο δεκαετίες, σύμφωνα με πρώην ανώτερο στρατιωτικό αξιωματούχο.

Το Ισραήλ έχει αποκεφαλίσει την ηγεσία της οργάνωσης και έχει στοχεύσει το εκτεταμένο πυραυλικό της οπλοστάσιο.

Ωστόσο, η Χεζμπολάχ εξακολουθεί να απαντά με επιθέσεις, εκτοξεύοντας εκατοντάδες ρουκέτες και drones προς το Ισραήλ, συχνά ταυτόχρονα με ομοβροντίες ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων. Το βράδυ της Τετάρτης, η οργάνωση εκτόξευσε περισσότερες από 100 ρουκέτες σε μία μόνο επίθεση.

Οι εναπομείνασες στρατιωτικές δυνατότητες της Χεζμπολάχ

Η οργάνωση έχει επίσης πραγματοποιήσει άμεσες επιθέσεις σε θέσεις των IDF, ενώ οι επίλεκτες δυνάμεις Radwan έχουν επιχειρήσει επιδρομές στο βόρειο Ισραήλ, σύμφωνα με πηγές στο Ισραήλ που μίλησαν στο CNNi. Δύο Ισραηλινοί στρατιώτες έχουν σκοτωθεί και τουλάχιστον 14 έχουν τραυματιστεί στον νότιο Λίβανο, σύμφωνα με τον ισραηλινό στρατό.

Το Ισραήλ αποδυνάμωσε σημαντικά τη Χεζμπολάχ κατά τη διάρκεια της 13μηνης σύγκρουσης που ξεκίνησε μετά την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου, έναν πόλεμο στον οποίο η Χεζμπολάχ μπήκε την επόμενη ημέρα ανοίγοντας δεύτερο μέτωπο από τον Λίβανο.

Ωστόσο, μέχρι τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός του 2024, οι IDF εκτιμούσαν ότι η Χεζμπολάχ διατηρούσε έως και το ένα τρίτο του προπολεμικού της πυραυλικού οπλοστασίου.

«Είτε πρόκειται για το 30% είτε για το 10%, εξακολουθεί να είναι αρκετό για να αποτελεί σοβαρή απειλή για τους αμάχους στον βορρά», δήλωσε Ισραηλινός στρατιωτικός αξιωματούχος στο CNNi.

Κατά τις αρχικές ρυθμίσεις της εκεχειρίας, η Χεζμπολάχ μετέφερε το μεγαλύτερο μέρος των δυνάμεων και των μέσων της βόρεια του ποταμού Λιτάνι, ωστόσο εξακολουθεί να διατηρεί δυνατότητες στον νότιο Λίβανο, τόσο σε προσωπικό όσο και σε οπλισμό.

Σε αυτά περιλαμβάνονται όπλα ακριβείας ικανά να πλήξουν στόχους σε απόσταση 8 έως 10 χιλιομέτρων, αντιαρματικοί πύραυλοι, καθώς και ενεργό πρόγραμμα drones, σύμφωνα με ισραηλινή πηγή με γνώση των στρατηγικών εκτιμήσεων που μίλησε στο CNNi.

Το σχέδιο του Ισραήλ για τον Λίβανο

Από την εκεχειρία του 2024, το Ισραήλ πραγματοποιεί σχεδόν καθημερινά πλήγματα εναντίον στελεχών και υποδομών της Χεζμπολάχ στον νότιο Λίβανο, κατηγορώντας την οργάνωση ότι επιχειρεί να επανεξοπλιστεί και να ανασυγκροτηθεί.

Τους τελευταίους μήνες, η ισραηλινή ηγεσία έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η στρατιωτική ανασυγκρότηση της Χεζμπολάχ προχωρά ταχύτερα από τις προσπάθειες των IDF να την ανακόψουν, σύμφωνα με δύο ισραηλινές πηγές.

Ο αρχηγός του ισραηλινού στρατού, αντιστράτηγος Εγιάλ Ζαμίρ, έχει χαρακτηρίσει την εκστρατεία στον Λίβανο «ευκαιρία».

«Το Ισραήλ θέλει να τελειώσει τη δουλειά στον Λίβανο», δήλωσε ανώτερος Ισραηλινός αξιωματούχος στο CNNi.

Η θέση του Ισραήλ είναι ότι η κυβέρνηση του Λιβάνου και οι ένοπλες δυνάμεις της δεν διαθέτουν την ικανότητα να αντιμετωπίσουν τη Χεζμπολάχ. Όταν ο λιβανέζικος στρατός ανακοίνωσε τον Ιανουάριο του 2025 ότι είχε αποκτήσει επιχειρησιακό έλεγχο νότια του ποταμού Λιτάνι, το Ισραήλ απάντησε ότι αυτό απέχει «πολύ από το να είναι επαρκές».

Λίγες ημέρες αφότου δήλωσε ότι η στρατιωτική δραστηριότητα της Χεζμπολάχ είναι παράνομη, ο πρόεδρος του Λιβάνου ανέφερε ότι η οργάνωση ενεργεί «για χάρη των υπολογισμών του ιρανικού καθεστώτος» και κάλεσε σε απευθείας διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ για την επίτευξη «οριστικής παύσης των εχθροπραξιών».

Η στρατηγική του Ισραήλ και τα επόμενα βήματα

Ισραηλινοί αξιωματούχοι ωστόσο θεωρούν ότι δεν υπάρχει προοπτική μιας διαρκούς συμφωνίας χωρίς σημαντική στρατιωτική πίεση.

Ο Ασάφ Οριόν, απόστρατος ταξίαρχος και διεθνής συνεργάτης στο Washington Institute for Near East Policy, σημείωσε ότι η ισραηλινή κυβέρνηση δύσκολα θα αποδεχθεί τον τερματισμό της σύγκρουσης χωρίς σημαντικό στρατιωτικό αποτέλεσμα.

«Η λιβανέζικη κυβέρνηση ζητά διαπραγματεύσεις, όμως το Ισραήλ θεωρεί τις σημερινές συνθήκες απαράδεκτες», δήλωσε στο CNNi.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η Χεζμπολάχ επαναφέρει το αφήγημα της «αντίστασης», την ώρα που η λιβανέζικη κυβέρνηση επιδιώκει διπλωματική λύση.

«Πρέπει να θυμόμαστε ποιος κρατά τα όπλα», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η διευρυνόμενη εκστρατεία του Ισραήλ έχει δύο δηλωμένους στόχους: την αποδυνάμωση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Χεζμπολάχ και την ενίσχυση της ασφάλειας στα βόρεια σύνορά του.

Ισραηλινές πηγές σημειώνουν ότι η επιχείρηση στον Λίβανο αντανακλά μια ευρύτερη αναθεώρηση του στρατηγικού δόγματος της χώρας μετά τον Οκτώβριο του 2023: την ανάγκη δημιουργίας ισχυρής στρατιωτικής άμυνας για την προστασία των πολιτών από τις ιρανικές οργανώσεις που δρουν στα σύνορά της.

Τον Οκτώβριο του 2023, το Ισραήλ αναγκάστηκε να απομακρύνει περισσότερους από 60.000 κατοίκους από περιοχές κοντά στα σύνορα – ένα σενάριο που δηλώνει ότι δεν θα επιτρέψει να επαναληφθεί.

Οι ζώνες ασφαλείας που έχει δημιουργήσει ή επεκτείνει – στη Γάζα, τον Λίβανο και τη Συρία – αντανακλούν αυτή τη λογική.

Η προσέγγιση αυτή ευθυγραμμίζεται επίσης με τις επεκτατικές φιλοδοξίες της ακροδεξιάς κυβερνητικής συμμαχίας του Ισραήλ. Ο βουλευτής του Λικούντ, Αμίτ Χαλέβι, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι ο ποταμός Λιτάνι, περίπου 10 χιλιόμετρα εντός του νότιου Λιβάνου, «πρέπει να γίνει η νέα κίτρινη γραμμή του βορρά».

Παρότι στρατιωτικοί αξιωματούχοι επιμένουν δημοσίως ότι οι τρέχουσες επιχειρήσεις είναι περιορισμένες και στοχευμένες, η πολιτική πίεση για μακροπρόθεσμη επέκταση της ζώνης ασφαλείας είναι υπαρκτή.

Το Ισραήλ εκτιμά ότι η Χεζμπολάχ βρίσκεται σε ένα από τα πιο αδύναμα σημεία της ιστορίας της, με τη χρηματοδότηση και τις γραμμές ανεφοδιασμού από το Ιράν να έχουν διαταραχθεί σημαντικά και με πολλούς Λιβανέζους να μην τη θεωρούν πλέον προστάτη τους.

«Απέναντι στο παράθυρο ευκαιρίας που δημιουργήθηκε όταν η Χεζμπολάχ επέλεξε να ανοίξει πόλεμο, πρέπει να αξιοποιήσουμε αυτή τη στιγμή για να ολοκληρώσουμε ό,τι δεν ολοκληρώσαμε τότε», δήλωσε Ισραηλινός στρατιωτικός αξιωματούχος στο CNNi.

Προς το παρόν, το Ιράν παραμένει η κορυφαία προτεραιότητα για το Ισραήλ. Όταν όμως το μέτωπο αυτό κλείσει – πιθανώς με απόφαση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ – το Ισραήλ είναι πιθανό να στρέψει πλήρως την προσοχή του στον Λίβανο, εκτιμά ο Οριόν.

Τότε η ισραηλινή πολεμική αεροπορία, που σήμερα είναι επικεντρωμένη στο μέτωπο με το Ιράν, θα μπορούσε να υποστηρίξει μια χερσαία επιχείρηση μεγάλης κλίμακας εναντίον της Χεζμπολάχ.

«Το ιρανικό μέτωπο δεν θα παραμείνει ανοικτό επ’ αόριστον και το Ισραήλ μπορεί να διαχειριστεί μερικές ακόμη εβδομάδες περιορισμένων συγκρούσεων με τη Χεζμπολάχ πριν μεταβεί σε πλήρη επίθεση», κατέληξε.