ΝΑΤΟ δύο ταχυτήτων: Η αμερικανική πίεση, η ευρωπαϊκή διάσταση και ο αναβαθμισμένος ρόλος της Ελλάδας
Ο πρέσβης επί τιμή και πρώην πρέσβης της Ελλάδας στην Ουάσιγκτον, Αλέξανδρος Μαλλιάς, σκιαγραφεί στο CNN Greece μια πιο σύνθετη εικόνα των διατλαντικών σχέσεων, επισημαίνοντας ότι η σημερινή ένταση δεν οφείλεται αποκλειστικά στον Τραμπ, αλλά και στις διαχρονικές αδυναμίες της Ευρώπης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι Ηνωμένες Πολιτείες ιστορικά προτιμούσαν να διαπραγματεύονται απευθείας με ισχυρά ευρωπαϊκά κράτη και όχι με τους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Χρησιμοποιεί ως παράδειγμα τη διοίκηση του Τζορτζ Μπους του νεότερου αναφέροντας πώς «το 2003 έκανε το παν ώστε να χωρίσει την Ευρώπη σε δύο στρατόπεδα. Στην παλιά Ευρώπη και στη νέα με αφορμή τη συμμετοχή των χωρών της λεγόμενης ¨Νέας Ευρώπης¨στον πόλεμο κατά του Ιράκ». Συνεπώς , πολλές φορές κατά το παρελθόν υπήρχε η τάση στη Ουάσιγκτον να επιλέξουν εκείνες τις ευρωπαϊκές χώρες , κράτη μέλη του ΝΑΤΟ, με τα οποία μπορούν να συνεργαστούν στενότερα.
Ο αναβαθμισμένος ρόλος της Ελλάδας
Ο πρέσβης επί τιμή τονίζει ότι ο ρόλος της Ελλάδας αναβαθμίζεται σταθερά εδώ και μία δεκαετία, ανεξαρτήτως του ποια κυβέρνηση βρίσκεται στην εξουσία στις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Η Ελλάδα έχει κατορθώσει να ήταν εξαρχής στον σκληρό πυρήνα του ΝΑΤΟ, λόγω της γεωγραφικής της θέσης. Είμαστε τη στιγμή αυτή και στον πολύ σκληρό πυρήνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης», τονίζει .
Ιδιαίτερη καμπή θεωρεί την περίοδο μετά την απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία το 2016, όταν όπως αναφέρει ενισχύθηκε το αντιαμερικανικό κλίμα στην Άγκυρα και «οι ΗΠΑ άρχισαν να μεταφέρουν χωρίς τυμπανοκρουσίες κρίσιμες δραστηριότητες προς την Ελλάδα».
Η σταθερή ελληνοαμερικανική αμυντική συνεργασία αποτυπώνει, κατά τον ίδιο, αυτή τη στρατηγική μετατόπιση.
«Αρκεί να δει κανείς πως είναι σπάνια αυτή η υπερέκταση της αμυντικής ασπίδας της Ελλάδος, της επίδειξης αμυντικής ισχύος για ειρηνικούς και προληπτικούς σκοπούς, όπως έχει συμβεί τις τελευταίες έξι εβδομάδες», υποστηρίζει .
Παράλληλα,αποδίδει ιδιαίτερη σημασία και στη διεύρυνση των ελληνικών σχέσεων με τον αραβικό κόσμο και τις χώρες του Κόλπου αναφέροντας πώς η Ελλάδα διατηρεί πλέον ισχυρούς δεσμούς με χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ, η Αίγυπτος, η Ιορδανία και ο Λίβανος.
«Εγώ ήμουν επιτετραμμένος στη Λιβύη το 1982 μέχρι το 1984 , στην πρώτη διακυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου .Είχαμε προνομιακές σχέσεις με τρεις αραβικές χώρες την Λιβύη, το Ιράκ, τη Συρία και βεβαίως με την Παλαιστινιακή Αρχή, με τον PLO (Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης). Ωστόσο είχαμε μηδενικές σχέσεις με το Ισραήλ. Συνεπώς, είμαστε σε μια φάση, η οποία μας επιτρέπει να ατενίζουμε με πολύ μεγάλη αισιοδοξία τον ρόλο της Ελλάδος σε βάθος χρόνου» , προσθέτει .
Σήμερα, κατά τον ίδιο, η Ελλάδα έχει πετύχει ένα πολύ πιο σύνθετο και ισορροπημένο πλέγμα περιφερειακών συνεργασιών, που ενισχύει τη στρατηγική της αξία.
Όπως επισημαίνει, η πολιτική σταθερότητα, η θεσμική ωριμότητα, η αποφυγή λαϊκισμών και η εμπιστοσύνη στους δημοκρατικούς θεσμούς αποτελούν βασικές προϋποθέσεις ώστε η χώρα να διατηρήσει και να ενισχύσει τη στρατηγική της αναβάθμιση στο νέο, ασταθές διεθνές περιβάλλον.
Οι αντιφάσεις της Συμμαχίας
Ο πρέσβης επί τιμή θέτει στο επίκεντρο και το ζήτημα της στάσης του ΝΑΤΟ απέναντι στην Τουρκία, υποστηρίζοντας ότι η Συμμαχία έχει επιδείξει επί δεκαετίες ανοχή σε πρακτικές που αντιβαίνουν στις θεμελιώδεις αρχές της.
«Έχουμε ως κράτος -μέλος του ΝΑΤΟ, την Τουρκία, η οποία παραβιάζει εδώ και πολλές δεκαετίες συστηματικά και όχι μόνο, με την εισβολή στην Κύπρο και την απειλή κήρυξης πολέμου στην Ελλάδα, γιατί αυτό είναι το casus belli, παραβιάζει συστηματικά τα καταστατικά άρθρα του ΝΑΤΟ, της Συνθήκης της Ουάσιγκτον, που αφορούν τη μη χρήση βίας, τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τον σεβασμό εδαφικής ακεραιότητας κρατών» , αναφέρει χαρακτηριστικά .
Κατά τον ίδιο, αυτή η επιλεκτική αντιμετώπιση αποτυπώνει τις αντιφάσεις της Συμμαχίας και εντείνει το αίσθημα άνισης μεταχείρισης μεταξύ των κρατών-μελών.
Στο ερώτημα αν διαμορφώνεται ένα «ΝΑΤΟ δύο ταχυτήτων», ο πρώην πρέσβης στην Ουάσιγκτον εκτιμά ότι αυτή η πραγματικότητα υφίσταται ήδη, έστω και άτυπα.
Όπως εξηγεί, δεν πρόκειται για θεσμική διάκριση, αλλά για διαφοροποίηση που προκύπτει από τη γεωπολιτική βαρύτητα και τις επιχειρησιακές δυνατότητες κάθε χώρας.
Η σκιά της αποχώρησης αμερικανικών δυνάμεων από τη Γερμανία
Νέες ανησυχίες για τη συνοχή του ΝΑΤΟ προκαλεί η απόφαση της Ουάσιγκτον να αποσύρει στρατεύματα από τη Γερμανία.Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά, μια αποδυνάμωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη θα αποτελούσε στρατηγική εξέλιξη που θα ικανοποιούσε τη Μόσχα.
Την ίδια στιγμή, επισημαίνει ότι το Βερολίνο διαθέτει την οικονομική ισχύ ώστε να αναλάβει μεγαλύτερο μερίδιο για την άμυνά της χώρας , εκφράζοντας όμως τον προβληματισμό του για την εικόνα συνολικής ασυνεννοησίας που εμφανίζει σήμερα η Συμμαχία.
«Εμένα αυτό που με ενοχλεί, είναι η εικόνα που δίνουν αυτή τη στιγμή όλοι οι πυλώνες του ΝΑΤΟ, ο ευρωπαϊκός πυλώνας και ο υπερατλαντικός πυλώνας» , υπογραμμίζει .
Παράλληλα , ο πρέσβης επί τιμή και πρώην πρέσβης της Ελλάδας στην Ουάσιγκτον, Αλέξανδρος Μαλλιάς, εκτιμά ότι πριν από κρίσιμες επαφές στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Τουρκία ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες θα έπρεπε να επιδιώξουν αποκλιμάκωση των εντάσεων με την Ουάσιγκτον και να αναζητήσουν μεγαλύτερο βαθμό συνεννόησης με τις Ηνωμένες Πολιτείες «αμβλύνοντας τις γωνίες».
