Defense tech: Η Ευρώπη επενδύει δισεκατομμύρια και η Ελλάδα διεκδικεί θέση στη νέα αγορά

Σε αυτή τη νέα αγορά η Ελλάδα δείχνει να επιδιώκει να αποκτήσει τη δική της θέση. Και η κινητικότητα των τελευταίων εβδομάδων είναι χαρακτηριστική: η συνεργασία της ALTUS-LSA με την αμερικανική Shield AI, η δημιουργία παραγωγικής βάσης στην Ελλάδα από την AeroVironment σε συνεργασία με την Eyeonix και η συμφωνία Ναυπηγείων Σκαραμαγκά, Qualco και Olympic Marine για την ανάπτυξη αυτόνομου σκάφους έρχονται να προστεθούν σε ένα οικοσύστημα που διευρύνεται και πέρα από τις εταιρείες που παραδοσιακά συνδέονται με την αμυντική βιομηχανία.

Δεν είναι τυχαίο ότι το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ) ανακοίνωσε πρόσφατα την αναβάθμιση της ψηφιακής πλατφόρμας χαρτογράφησης του εγχώριου οικοσυστήματος αμυντικής καινοτομίας. Ο λόγος είναι ότι απαιτείται μία «εκκαθάριση» του τοπίου, δεδομένου ότι στην πλατφόρμα είναι εγγεγραμμένες 776 οντότητες, από τις οποίες 598 είναι εταιρείες και 178 εργαστήρια ερευνητικών ιδρυμάτων. Παράλληλα, έχουν καταγραφεί 371 τεχνικοί εμπειρογνώμονες. Προφανώς αυτό δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα διαθέτει 598 αμιγώς defense tech επιχειρήσεις. Αποτυπώνει όμως κάτι ίσως περισσότερο ενδιαφέρον: ότι υπάρχει μία αρκετά μεγάλη δεξαμενή εταιρειών και ερευνητικών ομάδων με τεχνολογίες που μπορούν να έχουν αμυντική ή dual-use εφαρμογή.

Από τα οπλικά συστήματα στο λογισμικό και το AI

Η προσπάθεια του ΕΛΚΑΚ αποκτά ιδιαίτερη σημασία ακριβώς επειδή η έννοια του «αμυντικού οικοσυστήματος» αλλάζει.

Το defense tech δεν αφορά πλέον μόνο τις μεγάλες αμυντικές βιομηχανίες και τα παραδοσιακά οπλικά συστήματα. Η μεγάλη αλλαγή αφορά την είσοδο τεχνολογικών εταιρειών και startups σε μία αγορά που μέχρι πρότινος λειτουργούσε με εντελώς διαφορετικούς όρους.

Η μελέτη «Digital and Defence Innovation for Europe’s Strategic Autonomy» της 28DIGITAL επισημαίνει ότι έχει ουσιαστικά αντιστραφεί η ροή της τεχνολογικής καινοτομίας. Ενώ κατά το μεγαλύτερο μέρος του 20ού αιώνα πολλές τεχνολογικές καινοτομίες ξεκινούσαν από στρατιωτικά προγράμματα και στη συνέχεια περνούσαν στην πολιτική χρήση, πλέον συμβαίνει όλο και περισσότερο το αντίστροφο. Τεχνολογίες που αναπτύσσονται για εμπορικές εφαρμογές περνούν στη συνέχεια στον χώρο της άμυνας.

AI, αυτόνομα συστήματα, κυβερνοασφάλεια, διάστημα, αισθητήρες, ρομποτική και προηγμένα τηλεπικοινωνιακά δίκτυα αποτελούν πλέον κρίσιμα κομμάτια της νέας γενιάς αμυντικών συστημάτων. Μάλιστα, η μελέτη επισημαίνει τον αυξανόμενο ρόλο ακόμη και των 5G και μελλοντικά των 6G δικτύων σε μη επανδρωμένα οχήματα, maritime communications και άλλες στρατιωτικές εφαρμογές. Και αυτή η αλλαγή έχει αρχίσει να προσελκύει σημαντικά κεφάλαια.

Στα 8,7 δισ. δολάρια οι επενδύσεις VC

Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Dealroom και του NATO Innovation Fund, οι ευρωπαϊκές startups στους τομείς της άμυνας, της ασφάλειας και της ανθεκτικότητας (Defence, Security & Resilience) άντλησαν το 2025 το ποσό-ρεκόρ των 8,7 δισ. δολαρίων μέσω venture capitals, αυξημένο κατά 55% σε σχέση με το 2024.

Η σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια είναι ακόμη περισσότερο εντυπωσιακή. Η μελέτη της 28DIGITAL, χρησιμοποιώντας την προηγούμενη έκθεση Dealroom/NATO Innovation Fund, έδειχνε ότι το VC funding στον συγκεκριμένο χώρο είχε φθάσει στα 5,2 δισ. δολάρια το 2024, σχεδόν πενταπλάσιο σε σχέση με έξι χρόνια νωρίτερα.

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο του 2025 είναι ενδεχομένως ότι τα κεφάλαια δεν κατευθύνονται πλέον μόνο σε νέες startups. Οι επενδύσεις επόμενων γύρω (late stage) τριπλασιάστηκαν στα 4,7 δισ. δολάρια, δείχνοντας ότι η ευρωπαϊκή αγορά περνά σταδιακά στην επόμενη φάση: από τη δημιουργία startups στην προσπάθεια δημιουργίας μεγάλων defense tech scale-ups. Παράλληλα, οι τεχνολογίες που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη αντιπροσώπευσαν το 44% του συνολικού funding του κλάδου.

Το ευρωπαϊκό πρόβλημα

Τα περισσότερα κεφάλαια δεν σημαίνουν, πάντως, ότι λύθηκαν και τα προβλήματα της ευρωπαϊκής αγοράς. Η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από έντονο κατακερματισμό, διαφορετικές εθνικές προτεραιότητες και πολύπλοκες διαδικασίες προμηθειών. Το αποτέλεσμα είναι μία startup να μπορεί να διαθέτει μία ενδιαφέρουσα τεχνολογία αλλά να δυσκολεύεται πολύ περισσότερο από μία αντίστοιχη αμερικανική εταιρεία να αποκτήσει την απαραίτητη κλίμακα.

Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές μεσαίες επιχειρήσεις του κλάδου εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν μεγαλύτερα εμπόδια στην πρόσβαση σε χρηματοδότηση, ενώ παραμένει περιορισμένο το οικοσύστημα των εξειδικευμένων funds. Στα προβλήματα προστίθενται οι χρονοβόρες διαδικασίες προμηθειών, που περιορίζουν την ορατότητα των επενδυτών όσον αφορά το εάν και πότε μία τεχνολογία μπορεί να μετατραπεί σε πραγματικό συμβόλαιο.

Το ζητούμενο, επομένως, για την Ευρώπη δεν είναι μόνο να δημιουργήσει περισσότερες εταιρείες. Είναι να μπορέσει να τις βοηθήσει να μεγαλώσουν.

Η κινητικότητα στην Ελλάδα

Σε αυτό το περιβάλλον έχει ενδιαφέρον η κινητικότητα που καταγράφεται το τελευταίο διάστημα στην Ελλάδα.

Στα τέλη Ιουλίου, η ελληνική ALTUS-LSA και η αμερικανική Shield AI ανακοίνωσαν στρατηγική συνεργασία για την ενσωμάτωση του ελληνικού KMB Hunter και του M3NTOR Unmanned Command-and-Control System με το V-BAT και την πλατφόρμα αυτονομίας Hivemind της αμερικανικής εταιρείας. Στόχος είναι η δημιουργία μίας ολοκληρωμένης αρχιτεκτονικής μη επανδρωμένων συστημάτων με δυνατότητες επιτήρησης, εντοπισμού, διοίκησης και επιχειρησιακής απόκρισης.

Η συμφωνία έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον γιατί ελληνικό hardware και software δεν αναπτύσσονται ως ένα απομονωμένο εγχώριο προϊόν, αλλά επιχειρούν να ενσωματωθούν σε ένα διεθνές defense tech οικοσύστημα.

Μία ακόμη πιο πρόσφατη εξέλιξη ήρθε στις 20 Αυγούστου. Η αμερικανική AeroVironment ανακοίνωσε τη δημιουργία της AV Eagle, μίας κοινοπραξίας με την ελληνική Eyeonix, με στόχο τη δημιουργία τοπικής παραγωγικής δυνατότητας στην Ελλάδα. Η έναρξη λειτουργίας τοποθετείται στο οικονομικό έτος 2027, με τις παραγωγικές δυνατότητες να αναμένονται το 2028.

Το ενδιαφέρον στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι ότι το ελληνικό οικοσύστημα δεν επιχειρεί απλώς να εξάγει τεχνολογία. Αρχίζει να προσελκύει και παραγωγική δραστηριότητα από διεθνείς defense tech εταιρείες.

Ένα παράδειγμα είναι η πρόσφατη ανακοίνωση των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά, Qualco Group και Olympic Marine συμφωνίας για την έρευνα, ανάπτυξη, παραγωγή και επίδειξη ενός πολλαπλών χρήσεων Unmanned Autonomous Surface Vessel ελληνικής σχεδίασης και κατασκευής.

Το συγκεκριμένο project αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο διαμορφώνεται το νέο defense tech: τα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά εισφέρουν τη ναυπηγική τεχνογνωσία, η Qualco το λογισμικό και τις τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης και η Olympic Marine την εμπειρία στην κατασκευή προηγμένων hulls από σύνθετα υλικά.

Επιπλέον, υπάρχουν και άλλα παραδείγματα εταιρειών όπως η nvisionist, οι οποίες δεν ξεκίνησαν από την άμυνα αλλά πλέον οι δικές της τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης, computer vision και advanced analytics, έχουν εφαρμογές από την ενέργεια και την πολιτική προστασία μέχρι την προστασία κρίσιμων υποδομών και την άμυνα.

Στις παραπάνω περιπτώσεις θα πρέπει να προστεθεί και η έντονη κινητικότητα από ελληνικούς ομίλους όπως η EFA Group και η Theon αλλά και τη Metlen και ουκ ολίγες εταιρείες από τον ευρύτερο χώρο των ψηφιακών τεχνολογιών (OTE, Uni Systems, Profile, QnR, Cosmos Business Systems, Space Hellas κ.ά.) που κινούνται ενεργά στο χώρο του defense tech.

Η χαρτογράφηση του ΕΛΚΑΚ

Υπό αυτό το πρίσμα αποκτά μεγαλύτερη σημασία και η προσπάθεια του ΕΛΚΑΚ να αναβαθμίσει τη χαρτογράφηση του εγχώριου οικοσυστήματος. Η σχετική ανακοίνωση έγινε την περασμένη εβδομάδα και έρχεται σε μία περίοδο όπου το Κέντρο επιχειρεί να ενισχύσει τη διασύνδεση των Ενόπλων Δυνάμεων με startups, εταιρείες και ερευνητικές ομάδες.

Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να δημιουργηθεί μία λίστα επιχειρήσεων. Είναι να εντοπιστούν capabilities που μέχρι σήμερα μπορεί να βρίσκονταν εκτός του παραδοσιακού radar της αμυντικής βιομηχανίας αλλά έχουν εφαρμογές σε νέα αμυντικά συστήματα.

Κάπου εδώ βρίσκεται και το πραγματικό στοίχημα για την Ελλάδα. Η δημιουργία ενός μεγαλύτερου οικοσυστήματος είναι ένα πρώτο βήμα. Η αύξηση των συνεργασιών με διεθνείς εταιρείες είναι ένα δεύτερο. Το κρίσιμο, όμως, είναι πόσες ελληνικές εταιρείες μπορούν να μετατρέψουν την τεχνογνωσία τους σε προϊόν, να αποκτήσουν πρόσβαση σε κεφάλαια και πραγματικές προμήθειες και τελικά να φθάσουν στην ευρωπαϊκή και διεθνή αγορά.

Η μελέτη της 28DIGITAL περιγράφει ως επιθυμητή εξέλιξη τη δημιουργία μίας ευρωπαϊκής «Defence Tech Union», με κοινά standards, περισσότερες διασυνοριακές προμήθειες, απλούστερο ρυθμιστικό περιβάλλον και περισσότερα κίνητρα για scale-ups, ιδιωτικό R&D και dual-use startups.

Για την Ελλάδα αυτό δημιουργεί ένα διαφορετικό παράθυρο ευκαιρίας. Η χώρα δύσκολα μπορεί να ανταγωνιστεί τη Γαλλία ή τη Γερμανία ως προς το μέγεθος της παραδοσιακής αμυντικής βιομηχανίας. Μπορεί όμως να διεκδικήσει μεγαλύτερο κομμάτι της νέας αλυσίδας αξίας που δημιουργείται γύρω από το defense tech.