To «χρηματιστήριο» των επιχειρήσεων: Οι πρωταγωνιστές του 2025 και οι προβλέψεις για το 2026

Σύμφωνα με την Ενδιάμεση Έκθεση για τη Νομισματική Πολιτική της Τράπεζας της Ελλάδος, η υψηλότερη συμβολή στο προϊόν της οικονομίας προήλθε από τον τομέα των υπηρεσιών.

Επίσης η βιομηχανική παραγωγή, συμπεριλαμβανομένης της ενέργειας, συνέχισε να αυξάνεται, αλλά με επιβραδυνόμενο ρυθμό, ενώ άνοδο κατέγραψε και ο τομέας των κατασκευών. Αξιοσημείωτη ήταν η ανάκαμψη του προϊόντος του αγροτικού τομέα, με αποτέλεσμα τη θετική συμβολή του στη διαμόρφωση της συνολικής ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας της οικονομίας.

Παρόλα αυτά στην θετική δυναμική που καταγράφει αυτό το διάστημα συνολικά η ελληνική οικονομία, αλλά χωρίς να έχει αποτινάξει πολλές από τις παλιές αγκυλώσεις και σε περιβάλλον νέων εξωτερικών προκλήσεων, δεν κινούνται όλοι οι τομείς και κλάδοι με τον ίδιο τρόπο, όπως αναφέρει ο Νίκος Βέττας, Γενικός Διευθυντής ΙΟΒΕ και Καθηγητής Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών.

«Στη μεταποιητική βιομηχανία, η εικόνα παραμένει θετική τα τελευταία λίγα χρόνια, με αύξηση της συμμετοχής της στη ελληνική οικονομία και τις εξαγωγές».

Όμως, σύμφωνα με τον κ. Βέττα, υπάρχει διχοτόμηση ανάμεσα σε επιχειρήσεις που παράγουν ευρύτερα για την παγκόσμια αγορά και σε όσες εξαρτώνται περισσότερο από τον ευρωπαϊκό βορρά όπου οι εξελίξεις στο μέτωπο της ενέργειας και στην αυτοκινητοβιομηχανία δεν είναι θετικές και άρα συνεπάγονται πίεση και για τους άμεσους ή έμμεσους προμηθευτές.

Ο κλάδος των κατασκευών έχει ανακάμψει ισχυρά και πλέον σημαντικό εμπόδιο για την περαιτέρω πορεία του είναι κυρίως η ανεύρεση του απαραίτητου εργατικού δυναμικού.

Ο τουρισμός συνεχίζει περίπου στην ίδια δυναμική που είχε την τελευταία τριετία, υπάρχει όμως πλέον διαφοροποίηση ανάμεσα σε παραδοσιακά κεντρικούς προορισμούς όπου φαίνεται ότι υπάρχει κορεσμός και υψηλές τιμές που δεν δικαιολογούνται από την ποιότητα και σε νέους προορισμούς που αναπτύσσονται ιδίως εκτός καλοκαιρινής περιόδου.

Συνεπώς, έχει υπάρξει θετική πορεία με αύξηση κερδοφορίας και απασχόλησης για πολλές επιχειρήσεις σε διαφορετικούς κλάδους. Είναι περισσότερο τα χαρακτηριστικά των επιχειρήσεων που μετράνε παρά αυτά των ευρύτερων κλάδων τους.

«Ορισμένες από αυτές επωφελήθηκαν ιδιαίτερα από κονδύλια του ταμείου ανάκαμψης, αυτές όμως οι οποίες δείχνουν συστηματικά θετική τάση είναι όσες ενσωματώνουν νέες τεχνολογίες, ιδίως αυτές που τις διασυνδέουν περισσότερο αποτελεσματικά με αλυσίδες προσφοράς στο εξωτερικό» καταλήγει ο Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ.

Εμπόριο: Πολλαπλασιαστής της οικονομίας

Σε ότι αφορά το εμπόριο είναι ο κλάδος που κατέχει και το 2025 πρωταγωνιστική θέση στην ελληνική οικονομία σύμφωνα με τη Βάλια Αρανίτου, Αν. Καθηγήτρια Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και Επιστημονική Διευθύντρια ΙΝΕΜΥ – ΕΣΕΕ.

«Κι αυτό όχι μόνο επειδή απασχολεί περισσότερους από 750.000 εργαζόμενους, αποτελώντας τον μεγαλύτερο εργοδότη της χώρας. Ούτε μόνο επειδή αντιπροσωπεύει τον μεγαλύτερο αριθμό επιχειρήσεων, περισσότερες από 250.000, πολλές από τις οποίες είναι διασκορπισμένες σε ολόκληρη τη χώρα, τονώνοντας τις τοπικές αγορές και καθιστώντας ακόμη πιο ελκυστική την επίσκεψη Ελλήνων και ξένων επισκεπτών» αναφέρει η κ. Αρανίτου.

Το εμπόριο, σύμφωνα με την ίδια, λειτουργεί τόσο ως πολλαπλασιαστής της οικονομίας –ιδιαίτερα όταν εμπορεύεται προϊόντα εγχώριας παραγωγής- όσο και ως προπομπός των περισσότερων μετασχηματισμών που καταγράφονται στις σύγχρονες κοινωνίες: από τους νέους τρόπους κατανάλωσης και τις μεταβαλλόμενες συνθήκες εργασίας έως τα νέα επιχειρηματικά μοντέλα που αναδύονται και συνιστούν σημαντικές προκλήσεις για τον κλάδο αλλά και για τις κοινωνίες μας. Οι υπερεθνικές ψηφιακές πλατφόρμες αλλάζουν ριζικά το τοπίο, ιδιαίτερα στον τομέα του εμπορίου. Στο πλαίσιο αυτό, το ελληνικό εμπόριο πέτυχε μια σημαντική νίκη, πρωτοστατώντας σε ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για την οριοθέτηση και τη ρύθμιση του πλαισίου λειτουργίας των πλατφορμών αυτών.

Βιομηχανία-Ενέργεια

Πάντως η παραγωγή στη βιομηχανία, συμπεριλαμβανομένης της ενέργειας, αυξήθηκε το πρώτο εννεάμηνο του 2025 (1,8%), αλλά με χαμηλότερο ρυθμό σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024 (11,3%). Η ηπιότερη ανάπτυξη του βιομηχανικού τομέα επιβεβαιώνεται από την πορεία του δείκτη βιομηχανικής παραγωγής, ο οποίος αυξήθηκε το δεκάμηνο Ιανουαρίου-Οκτωβρίου 2025 με επιβραδυνόμενο ρυθμό σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024, κυρίως λόγω της χαμηλότερης ανόδου της μεταποιητικής παραγωγής και της παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος.

Η επιβράδυνση του ρυθμού ανόδου της μεταποιητικής παραγωγής σε μεγάλο βαθμό μπορεί να αποδοθεί στη σημαντική μείωση της παραγωγής πετρελαιοειδών και στην υποχώρηση της παραγωγής φαρμακευτικών προϊόντων. Ωστόσο, δυναμικοί μεταποιητικοί κλάδοι, όπως η βιομηχανία τροφίμων, η παραγωγή βασικών μετάλλων και η κατασκευή μηχανημάτων και ειδών εξοπλισμού, συνέχισαν να καταγράφουν θετικές επιδόσεις.

Κατασκευές: Σε ανοδική πορεία αλλά με λιγότερα τετραγωνικά

Ο κατασκευαστικός τομέας κατέγραψε άνοδο κατά 9,2% το πρώτο εννεάμηνο του 2025, έναντι αύξησης κατά 8,1% την αντίστοιχη περίοδο του 2024. Η θετική επίδοση του κατασκευαστικού τομέα αντανακλάται στην εξέλιξη του δείκτη παραγωγής στις κατασκευές, ενώ ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών στις κατασκευές και ο όγκος οικοδομικών αδειών, που αποτελούν πρόδρομους δείκτες δραστηριότητας, υποδηλώνουν διατήρηση της ανόδου της κατασκευαστικής δραστηριότητας. Σημειώνεται ότι ο όγκος οικοδομικών αδειών καταγράφει ισχυρούς ρυθμούς ανόδου από το Μάιο του 2025 και η αρνητική του εξέλιξη την περίοδο Ιανουαρίου-Αυγούστου 2025 συνδέεται με την αβεβαιότητα ως προς την εφαρμογή του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού τους πρώτους μήνες του έτους το προϊόν του τομέα των υπηρεσιών αυξήθηκε κατά 0,7% έναντι της αντίστοιχης περιόδου του 2024, συμβάλλοντας κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα στη μεταβολή του συνολικού προϊόντος.

Σύμφωνα με τον Δημήτρη Καψιμάλη πρόεδρο της Ομοσπονδίας Κατασκευαστών Κτηρίων Ελλάδας η αγορά, λόγω και του νέου οικοδομικού κανονισμού έχει προσαρμόσει τις κατασκευές σε κτίρια και διαμερίσματα με λιγότερα τετραγωνικά μέτρα, μία τάση που αναμένεται να συνεχιστεί. Σύμφωνα με τον ίδιο σήμερα η αγορά παράγει πολύ μικρότερο αριθμό κατοικιών σε σχέση με τη δεκαετία του 2000 κάτι που σημαίνει ότι η προσφορά πολύ δύσκολα θα συναντήσει την υψηλή ζήτηση που υπάρχει σήμερα. Αποτέλεσμα θα είναι η διατήρηση των τιμών στα σημερινά υψηλά επίπεδα.

Διατηρεί τη δυναμική του ο τουρισμός

Όσον αφορά τα μεγέθη του τουρισμού, παρατηρείται ότι ο εισερχόμενος τουρισμός διατήρησε τη δυναμική του κατά το πρώτο εννεάμηνο του 2025. Έτσι, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις (συμπεριλαμβανομένης της κρουαζιέρας) ανήλθαν σε 20,1 δισεκ. ευρώ, αυξημένες κατά 9% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2024 (18,5 δισεκ. ευρώ), ενώ οι αφίξεις μη κατοίκων διαμορφώθηκαν σε 31,6 εκατομμύρια, σημειώνοντας άνοδο κατά 4,0% σε ετήσια βάση. Ιδιαίτερη συμβολή στα θετικά αποτελέσματα του τουριστικού κλάδου έχει και η οικονομία διαμοιρασμού. Συγκεκριμένα, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025 οι διανυκτερεύσεις αλλοδαπών σε καταλύματα που διατίθενται από διαδικτυακές πλατφόρμες μέσω της οικονομίας διαμοιρασμού υπερέβησαν τις αντίστοιχες διανυκτερεύσεις του 2024 κατά 18%. 8

Θετικές οι προοπτικές αλλά και προκλήσεις

Οι προοπτικές για την πορεία του ελληνικού τουρισμού τους επόμενους μήνες παραμένουν θετικές. Η ελκυστικότητα της Ελλάδος για τους διεθνείς ταξιδιώτες υπερβαίνει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο για τα μακρινά ταξίδια αυτό το φθινόπωρο. 9 Για το διάστημα από το Σεπτέμβριο έως το Δεκέμβριο του 2025, η Ελλάδα αντιπροσωπεύει κατά μέσο όρο το 14% των προτιμήσεων σε όλες τις αγορές (έναντι 12% πέρυσι), επιβεβαιώνοντας τη σταθερή αυξητική τάση του ελληνικού τουρισμού. Επιπλέον, η επιβατική κίνηση τόσο στο αεροδρόμιο της Αθήνας όσο και στα περιφερειακά αεροδρόμια παραμένει σε ανοδική τροχιά.

Παρά τις θετικές εξελίξεις, ο ελληνικός τουρισμός αναμένεται να αντιμετωπίσει σημαντικές προκλήσεις μεσοπρόθεσμα, κυρίως σε ό,τι αφορά την πράσινη μετάβαση, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την ενίσχυση της βιωσιμότητας του τομέα. Η αξιοποίηση των πόρων του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) είναι κρίσιμη για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας του ελληνικού τουριστικού προϊόντος.

Σύμφωνα με δύο πρόσφατες μελέτες του Ινστιτούτου Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων (ΙΤΕΠ), τα ελληνικά ξενοδοχεία στρέφονται σταδιακά προς ένα πιο βιώσιμο μοντέλο λειτουργίας, με αυξανόμενο βαθμό ενσωμάτωσης νέων τεχνολογιών.

Οι επενδύσεις αυτές προήλθαν κυρίως από μεγάλες και υψηλής κατηγορίας ξενοδοχειακές μονάδες, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη ενίσχυσης των κινήτρων προς τις μικρότερες επιχειρήσεις του κλάδου.

Τέλος, ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ο κλάδος της φιλοξενίας είναι η έλλειψη κατάλληλου ανθρώπινου δυναμικού. Ειδικότερα, το πρώτο εξάμηνο του 2025 οι δραστηριότητες παροχής καταλύματος και εστίασης συγκαταλέγονται μεταξύ των κλάδων με τα υψηλότερα ποσοστά κενών θέσεων εργασίας.

Ακίνητα: Συνεχίζουν να προσελκύουν το ενδιαφέρον

Κατά τη διάρκεια του 2025 η ελληνική αγορά ακινήτων συνέχισε να προσελκύει το επενδυτικό ενδιαφέρον, τόσο το εγχώριο όσο και από το εξωτερικό, ειδικά για τους τομείς της κατοικίας, της φιλοξενίας, αλλά και των γραφείων υψηλών προδιαγραφών με βιοκλιματικά χαρακτηριστικά. Οι τιμές των κατοικιών κατέγραψαν περαιτέρω αύξηση, η προσφορά ωστόσο νέων κατοικιών παρέμεινε περιορισμένη, καθώς η εκκίνηση νέων κατασκευαστικών έργων επηρεάστηκε από τις εκκρεμότητες στο ρυθμιστικό πλαίσιο και το αυξημένο κόστος κατασκευής.

Στην αγορά κατοικιών, σημαντικοί ετήσιοι ρυθμοί αύξησης στις τιμές των διαμερισμάτων συνέχισαν να καταγράφονται σε επίπεδο χώρας έως και το γ΄ τρίμηνο του 2025, ωστόσο με σημαντική επιβράδυνση έναντι των αντίστοιχων τριμήνων του προηγούμενου έτους.

Με βάση τα στοιχεία εκτιμήσεων που συλλέγονται από την Τράπεζα της Ελλάδος, το εννεάμηνο του 2025 οι τιμές των διαμερισμάτων (σε ονομαστικούς όρους) αυξήθηκαν κατά 7,5%, έναντι αύξησης κατά 9,7% το αντίστοιχο διάστημα του 2024.

Η οικοδομική δραστηριότητα για κατοικίες σε επίπεδο χώρας (στοιχεία ΕΛΣΤΑΤ) την περίοδο Ιανουαρίου Αυγούστου 2025 κατέγραψε υποχώρηση στους ετήσιους ρυθμούς μεταβολής της, τόσο ως προς τον αριθμό των νέων αδειών όσο και ως προς το δομήσιμο όγκο (-24,5% και -25,6% αντίστοιχα).

Αντίθετα, θετικές εξελίξεις καταγράφονται στις επενδύσεις σε κατοικίες (εποχικώς διορθωμένα στοιχεία ΕΛΣΤΑΤ, σε σταθερές τιμές), οι οποίες σημείωσαν το πρώτο εννεάμηνο του 2025 ετήσιο ρυθμό ανόδου 14,5% (2,8% ως ποσοστό του ΑΕΠ).

Τέλος, οι θετικές επιχειρηματικές προσδοκίες για την κατασκευή κατοικιών (στοιχεία ΙΟΒΕ) ενισχύονται περαιτέρω το ενδεκάμηνο του 2025 (7,6% σε ετήσια βάση). Στον κλάδο των επαγγελματικών ακινήτων, με βάση τους δείκτες που δημοσιεύει η Τράπεζα της Ελλάδος, το πρώτο εξάμηνο του 2025 οι τιμές των γραφείων και των καταστημάτων υψηλών προδιαγραφών σε επίπεδο χώρας κατέγραψαν επιβράδυνση, με τους ρυθμούς αύξησης να εκτιμώνται σε 0,5% και 1,1%, αντίστοιχα, σε σχέση με το αμέσως προηγούμενο εξάμηνο. Στην Αθήνα οι ρυθμοί αύξησης των τιμών επαγγελματικών ακινήτων υψηλών προδιαγραφών ήταν ελαφρώς υψηλότεροι και συγκεκριμένα 0,9% για τα γραφεία και 1,5% για τα καταστήματα.

Τέλος, οι νέες άδειες για ξενοδοχεία υποχώρησαν τόσο σε αριθμό όσο και σε συνολικό δομήσιμο όγκο, κατά 45,6% και 22,4% αντίστοιχα. Με βάση τα στοιχεία που συγκεντρώνει η Τράπεζα της Ελλάδος και τα αποτελέσματα της Έρευνας Αγοράς Επαγγελματικών Ακινήτων, στη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου του 2025 τα κεφάλαια των Ανώνυμων Εταιριών Επενδύσεων Ακίνητης Περιουσίας (ΑΕΕΑΠ), άλλων επενδυτικών χαρτοφυλακίων και εταιριών ανάπτυξης ακινήτων κατευθύνθηκαν στην πλειοψηφία τους στην αγορά ή και ανάπτυξη γραφείων βιοκλιματικών χαρακτηριστικών υψηλών προδιαγραφών, ενώ σημαντικές επενδύσεις καταγράφηκαν σε ειδικές οικιστικές χρήσεις υψηλών αποδόσεων.

Το επενδυτικό ενδιαφέρον όπως και οι ανοδικές τάσεις των τιμών στην αγορά ακινήτων αναμένεται να συνεχιστούν και το επόμενο διάστημα, αλλά με ηπιότερους ρυθμούς, υπό την προϋπόθεση ότι η ζήτηση δεν θα επηρεαστεί από διεθνείς μακροοικονομικές και γεωπολιτικές εξελίξεις.

Ειδικά για το υψηλότερων προδιαγραφών τμήμα της αγοράς εκτιμάται ότι η πορεία του θα συνεχίσει να είναι θετική, με τη δυναμική να τροφοδοτείται από το ενδιαφέρον ξένων αγοραστών και επενδυτών, την καλή επίδοση του τουρισμού, τη βελτίωση των μακροοικονομικών δεικτών, αλλά και τη σταδιακή αναβάθμιση των υποδομών της χώρας.