Ο κόσμος την τελευταία πενταετία έχει συνηθίσει στους «γρήγορους» πολέμους, το τέλος των οποίων δεν μπορεί να προσδιορίσει κανείς. Ο πόλεμος στην Ουκρανία ξεκίνησε ως τέτοιος και διανύουμε την τέταρτη χρονιά, χωρίς τίποτε να δείχνει ότι βρισκόμαστε έστω στην αρχή του τέλους, στο Ιράν η ρητορική κάνει λόγο για διαπραγμάτευση με στόχο την ειρήνη, αλλά η καθημερινότητα είναι γεμάτη από πυραυλικά χτυπήματα και βομβαρδισμούς.
Ο πόλεμος στο Ιράν παρουσιάστηκε από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ ως «προληπτικός» για να εξεδουτερωθεί το πυρηνικό του οπλοστάσιο, αλλά και τα κορυφαία στελέχη της ηγετικής πυραμίδας. Τυπικά και οι δύο στόχοι έχουν επιτευχθεί. Πλην όμως ο πόλεμος είναι σε εξέλιξη και τα επικρατέστερα σενάρια μιλούν για κλιμάκωσή του.
Το Ιράν δεν είναι Γάζα
Ο Ντόναλντ Τραμπ ακολουθεί την πάγια τακτική του με την οποία εναλλάσσει απειλές για «κόλαση» και υποσχέσεις για ειρήνη, πιστεύοντας ότι έτσι θα σύρει τους αντιπάλους του σε μία συμφωνία που θα εξυπηρετεί τα συμφέροντα των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Πλην όμως το Ιράν δεν είναι Γάζα. Η ειρήνευση εκεί επιτεύχθηκε με έναν αντίπαλο που είχε πληγεί πολύ σοβαρά, η περιοχή δεν ήταν ένα συγκροτημένο κράτος, δεν υπήρχε παραγωγή όπλων, ούτε μία στιβαρή κρατική δομή που μπορεί να διαχειριστεί τις απώλειες. Το κράτος του Ιράν δεν είναι η Χαμάς και αυτό το γνωρίζουν Τραμπ και Νετανιάχου.
Η αρχική νίκη και η διάχυση του «μετώπου»
Η έναρξη της επιχείρησης έδειξε ότι το χτύπημα ήταν καλά προετοιμασμένο, τουλάχιστον ως την εξόντωση της ηγεσίας. Ο θάνατος του Χαμενεΐ και σε ουσιαστικά και σε συμβολικό επίπεδο έδινε τη δυνατότητα στον αμερικανό πρόεδρο να ισχυριστεί ότι το σχέδιο του θα είχε διάρκεια ημερών ή λίγων εβδομάδων. Εκείνο που μάλλον δεν προβλέφθηκε σωστά ήταν η αντίδραση του Ιράν και η διάρκειά της. Οι πύραυλοι του Ιράν «τρύπησαν» πολλές φορές την πυραυλική ασπίδα του Ισραήλ και κατάφεραν σημαντικά πλήγματα στις χώρες συμμάχους των ΗΠΑ στον Κόλπο ακόμα και σε κρίσιμιες ενεργειακές υποδομές. Πλέον το κρίσιμο μέγεθος δεν ήταν μόνο το πετρέλαιο του Ιράν αλλά και η παραγωγή και των υπόλοιπων χωρών, που διαθέτουν από τα μεγαλύτερα κοιτάσματα του πλανήτη.
Ο «πονοκέφαλος» και οι «ασπιρίνες»
Ήταν αναμενόμενο ότι αυτές οι εξελίξεις θα εκτόξευαν τις τιμές του πετρελαίου και δεν χρειαζόταν να είναι κανείς ειδικός για να το προβλέψει. Το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων το βαρέλι έχει ξεπεραστεί, παρά τις μικρές υποχωρήσεις, που οφείλονταν στις δηλώσεις Τραμπ ότι ξεκινά άλλη μία διαπραγμάτευση και μάλιστα ότι αυτή βρίσκεται σε καλό δρόμο.
Και αν όλοι εύχονται σύντομο τέλος του πολέμου, κανείς, ούτε ο αμερικανός πρόεδρος δεν μπορεί να είναι βέβαιος για το πότε. Οι συνεχείς παρατάσεις στα τελεσίγραφα που στέλνει προς το Ιράν είναι μικρές «ασπιρίνες» για τις αγορές των οποίων όμως ο πονοκέφαλος δεν υποχωρεί οριστικά.
Οι αγορές δεν φημίζονται για την ψυχραμία τους. Μπορεί να επηρεαστούν από μία δήλωση που δείχνει ότι προσφέρει διέξοδο προσωρινά, αλλά έχει συμβεί ουκ ολίγες φορές στο παρελθόν να επανέλθουν σε καθεστώς πανικού μετά από λίγες ώρες. Η διάχυτη ανασφάλεια τόσο για τις εξελίξεις στα στενά του Ορμούζ, όσο και για το ενδεχόμενο χερσαίας επιχείρησης από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ δείχνουν ότι η ενεργειακή κρίση που ξεκίνησε θα παραμείνει για αρκετό καιρό. Άλλωστε ακόμα και αν ο πόλεμος τέλειωνε αύριο οι επιπτώσεις του θα παρέμεναν για καιρό.
Μπορεί να ακούγεται εξαιρετικά δυσοίωνο, αλλά η αναμονή των εξελίξεων στον Κόλπο μας παραπέμπει στα λόγια του ποιητή: «Πάρτε νερό μαζί σας, το μέλλον θα έχει πολύ ξηρασία»
